INAR 566 İZMİR’DE MİMARLIK KÜLTÜRÜ

Yaşar Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü İç Mimarlık Yüksek Lisans Programı Tasarım ve Kültür alanında açılan İzmir’de Mimarlık Kültürü dersi İzmir kentinin mimarisini farklı bir bakış açısıyla, tanımayı, irdelemeyi, kentin yapılanmasındaki önemli izleri takip ederek ortaya çıkarıp belgelemeyi hedefleyen ve tüm bu girdileri mimari okumalarla destekleyen geniş kapsamlı bir derstir.

Dersin amaçları:

• Tarih boyunca Batı Anadolu'nun en önemli liman kenti ve ticaret merkezi olan İzmir kentinin önemini vurgulayarak tarihi, kültürü ve mimarisi ile kenti araştırmak,

• Şehrin kentsel morfolojisinin özelliklerini (liman, mahalleler, üretim-ticaret alanları, etnik kümelenme, konut tipolojisi vb.) ortaya çıkarmak,

• Şehir içi alanların tarihsel, sosyal ve kültürel sürdürülebilirlik açısından dönüşümünü vurgulamak,

• Dönüşüm konularını, konut mimarlığı ve konutların iç mekân tasarımı üzerinde yoğunlaşan farklı perspektiflerle incelemek,

• Kentteki iç mekân tasarım yaklaşımlarını kamusal ve özel alanlara odaklanarak araştırmak.

Dersin İçeriği:

İzmir'in tarihiyle ilgili bir dizi kentsel okumayı ve kentin mimari gelişimini tartışarak/analiz ederek/keşfederek/belgeleyerek kentin açığa çıkarılamamış zenginlikleri anlaşılacaktır. İzmir’in kentsel, mimari ve iç mekân özellikleri var olan/kaybolan/değiştirilen örnekler vasıtasıyla tarih boyunca analiz edilecektir.

Sosyal ve kültürel sürdürülebilirlik, İzmir'in konut mimarisi, İzmir tarih projesi ve mimarlık ve kültürel mirasın korunması açısından kentin tarihi ile ilgili güncel konular tartışılan başlıca konulardır.

Dersin Öğrenim Çıktıları:

​

1. Öğrenciler İzmir kentini tarihsel sürdürülebilirlik ve mimari gelişmeler açısından tanıyarak öğrenecek ve/veya kente katkı sağalayacak bilgi üreteceklerdir,

2. Öğrenciler İzmir kentinin önemli kültürel ve mimari mirasını tanıyabilecektir,

3. Öğrenciler İzmir kentinin kültürel mirasının korunmasını gerektiren sebepleri anlayabilecek,

4. Öğrenciler kentsel bellek, kültürel miras, ortak toplumsal hafıza, kültürel birikim ve mimari miras gibi kent tarihi ile ilgili kavramları yeniden düşünecektir,

5. Öğrenciler, kent tarihi için önem taşıyan konut, eğitim, askeri, dini, ticari, turizm vb. gibi farklı bina tiplerinin mimari ve iç mimari özelliklerini araştırarak anlayabilecektir.

​

 

1960-70 KARŞIYAKA PROJESİ

Yapılan çalışmada  “kentsel bellekteki sürekliliği sağlamak ve kentteki farklı dönemlere ait algılamaları sürekli kılmak” amacından hareketle proje özelindeki amaç “konut ve yaşam kültürünü oluşturan ortak mimari bellekteki sürekliliğinin sağlanması amacıyla, İzmir’de 1930-1980 dönemine ait konut yapılarının analizi ve bu yapıların potansiyel değerlendirme önerilerinin belirlenerek, İzmir için rehber niteliğinde bir planlama yapılması” olarak tanımlanmştır.  

Belirlenmiş döneme ait binaların herhangi bir kentsel koruma planı kapsamında bulunmaması ya da tescil statüsüne sahip olmaması nedeniyle hızla yok olmaya başlaması kent kimliğinin sürekliliğinde önemli bir boşluk yaratmaktadır. Bu tür bir boşluğun kentsel bellekteki izlerini takip edebilmeyi sağlamak ve kentteki farklı dönemlere ait algılamaları sürekli kılmak projenin temel çıkış noktasıdır. Alt hedefler olarak da dijital bir arşiv ve web sitesi oluşturarak projenin yaygın etkisinin arttırılması düşünülmüştür.

 

Bu amaçlar ve kapsam doğrultusunda 2016-2017 Güz Dönemi için kent içindeki çalışma alanı Karşıyaka Donanmacı Mahallesi ve içerik olarak 1960-70 yılları arasında yapılmış dönem özelliklerini yansıtan nitelikli yapılar seçilmiştir. Bu mahallede seçilen 3 yapı ile ilgili detaylı analiz, araştırma, belge toplama, sözlü tarih çalışması, belgeleme ve dokümantasyon çalışması yapılmıştır. Alan çalışması öncesinde yapılan literatür taraması, tez, makale, kitap ve diğer yayınlardan yapılan okumalarla modernizm, modern konut, yüzyıl ortası modern mobilya akımı (mid-century modern furniture), vb. kavramlar araştırılmıştır.

Araştırma yöntemi olarak, seçilen 3 yapının (Gediz ve Pıtrak apartmanları ile günümüzde Tebessüm Kafe olarak kullanılan konut yapısı) analizinin yapılması, bunların dijital ortama aktarılması ve sözlü görüşmelerin yapılması gibi farklı çalışmalar yürütülmüştür.

 

​